درمان سرطان دهانه رحم در بندرعباس

سرطان دهانه رحم اگر به‌موقع تشخیص داده شود، در بسیاری از بیماران قابل درمان است؛ اما روش درمان کاملاً به مرحله بیماری بستگی دارد. برای یک بیمار ممکن است جراحی کافی باشد، در حالی که فرد دیگری به شیمی‌پرتودرمانی، براکی‌تراپی یا درمان‌های تکمیلی نیاز داشته باشد.

به همین دلیل بعد از تأیید تشخیص، مهم‌ترین قدم تعیین دقیق مرحله سرطان و انتخاب درمان متناسب با شرایط هر بیمار است.دکتر افروز آزاد، متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ فوق تخصصی سرطان‌های زنان در بندرعباس، بیماران مبتلا به سرطان دهانه رحم را برای تعیین مرحله بیماری و انتخاب مسیر مناسب درمان ارزیابی می‌کنند.

ایا سرطان دهانه رحم درمان میشود؟

بله. سرطان دهانه رحم در بسیاری از بیماران قابل درمان است و احتمال کنترل موفق بیماری به‌خصوص زمانی که سرطان در مراحل اولیه تشخیص داده شود بیشتر است. اما اصطلاح «درمان قطعی» را نمی‌توان بدون دانستن مرحله بیماری برای همه بیماران به کار برد. در مراحل اولیه ممکن است جراحی به تنهایی یا همراه با درمان‌های تکمیلی کافی باشد.

در مراحل موضعی پیشرفته، ترکیب پرتودرمانی و شیمی‌درمانی معمولاً نقش مهم‌تری دارد. در بیماری متاستاتیک یا عودکرده نیز هدف درمان ممکن است کنترل طولانی‌تر بیماری، کاهش علائم و افزایش طول و کیفیت زندگی باشد. به همین دلیل اولین سؤال بعد از تشخیص نباید فقط این باشد که «چه دارویی لازم است؟»، بلکه باید مشخص شود: سرطان دقیقاً در چه مرحله‌ای قرار دارد و بهترین مسیر درمان برای این بیمار چیست؟

بیشتر بخوانید: سرطان تخمدان

درمان سرطان دهانه رحم بر چه اساسی انتخاب می‌شود؟

هیچ برنامه درمانی واحدی برای تمام بیماران مبتلا به سرطان دهانه رحم وجود ندارد. پزشک پیش از انتخاب درمان مجموعه‌ای از اطلاعات را کنار هم قرار می‌دهد، از جمله:

• مرحله بیماری
• اندازه تومور
• محل و میزان گسترش سرطان
• وضعیت غدد لنفاوی
• نوع سلول‌های سرطانی در گزارش پاتولوژی
• سن و سلامت عمومی بیمار
• بیماری‌های زمینه‌ای
• درمان‌های قبلی
• تمایل بیمار به حفظ باروری
• وضعیت یائسگی
• امکان انجام جراحی
• نتایج تصویربرداری و بررسی‌های تکمیلی

حتی دو بیمار که هر دو تشخیص «سرطان دهانه رحم» دارند ممکن است به دلیل تفاوت در مرحله و ویژگی‌های بیماری، درمان کاملاً متفاوتی دریافت کنند. به همین دلیل برنامه درمانی باید به‌صورت فردی و بعد از بررسی کامل مدارک پزشکی تعیین شود.

مثبت شدن HPV به معنی سرطان نیست!

چه اطلاعاتی قبل از شروع درمان سرطان دهانه رحم باید مشخص شود؟

بعد از اینکه بیوپسی وجود سرطان را تأیید کرد، معمولاً لازم است اطلاعات بیشتری برای تعیین وسعت بیماری جمع‌آوری شود. بسته به شرایط بیمار ممکن است پزشک از معاینه تخصصی، MRI، CT Scan، PET/CT یا سایر بررسی‌ها استفاده کند. هدف از این بررسی‌ها پاسخ به سؤالاتی مانند موارد زیر است:

• اندازه تومور چقدر است؟
• آیا بیماری فقط داخل دهانه رحم قرار دارد؟
• آیا بافت‌های اطراف درگیر شده‌اند؟
• آیا غدد لنفاوی مشکوک هستند؟
• آیا شواهدی از گسترش بیماری به نقاط دورتر بدن وجود دارد؟
• آیا بیمار از نظر پزشکی گزینه مناسبی برای جراحی است؟

تست پاپ اسمیر یک روش غربالگری است و به تنهایی برای تعیین مرحله سرطان یا برنامه درمان کافی نیست. همچنین نتیجه غیرطبیعی پاپ اسمیر به معنی تشخیص قطعی سرطان نیست و ممکن است برای تشخیص به کولپوسکوپی و نمونه‌برداری نیاز باشد.

بیشتر بخوانید: بیوپسی دهانه رحم

درمان سرطان دهانه رحم در مراحل مختلف چگونه فرق می‌کند؟

مرحله سرطان یکی از مهم‌ترین عوامل در انتخاب درمان است.

سرطان‌های بسیار اولیه و محدود به دهانه رحم

در بعضی سرطان‌های بسیار کوچک، درمان می‌تواند با برداشتن محدود بافت درگیر انجام شود. برای برخی بیماران ممکن است کونیزاسیون یا جراحی‌های محدودتر مورد بررسی قرار گیرد. انتخاب این روش‌ها به عمق تهاجم سرطان، اندازه ضایعه، حاشیه جراحی، وضعیت عروق لنفاوی و تصمیم بیمار برای حفظ باروری بستگی دارد. در مراحل اولیه دیگر ممکن است هیسترکتومی یا جراحی رادیکال همراه با بررسی غدد لنفاوی لازم باشد.

سرطان موضعی پیشرفته

وقتی بیماری از محدوده اولیه دهانه رحم فراتر رفته باشد، همیشه جراحی انتخاب اصلی نیست. در بسیاری از این بیماران، درمان اصلی می‌تواند شامل پرتودرمانی خارجی همراه با شیمی‌درمانی همزمان و براکی‌تراپی باشد. شیمی‌درمانی در این شرایط می‌تواند حساسیت سلول‌های سرطانی به پرتودرمانی را افزایش دهد. در بعضی گروه‌های پرخطر نیز بر اساس مرحله و ویژگی‌های بیماری ممکن است درمان‌های جدیدتر مانند ایمونوتراپی در کنار درمان استاندارد مطرح شوند.

سرطان عودکرده یا متاستاتیک

اگر سرطان پس از درمان دوباره ایجاد شود یا به نقاط دورتر بدن گسترش یافته باشد، انتخاب درمان به محل عود، درمان قبلی و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد. در این شرایط ممکن است از یک یا چند روش زیر استفاده شود:

• شیمی‌درمانی
• ایمونوتراپی در بیماران واجد شرایط
• درمان هدفمند
• پرتودرمانی برای کنترل برخی ضایعات یا علائم
• جراحی در موارد بسیار انتخاب‌شده
• درمان‌های حمایتی و کنترل علائم

در بعضی بیماران انجام آزمایش‌های تکمیلی روی نمونه تومور نیز برای انتخاب درمان سیستمیک اهمیت پیدا می‌کند.

در برنامه درمان سرطان دهانه رحم از چه روش‌هایی استفاده می‌شود؟

روش‌های اصلی درمان شامل جراحی، پرتودرمانی، شیمی‌درمانی و در بیماران انتخاب‌شده درمان‌های هدفمند یا ایمونوتراپی است. این درمان‌ها ممکن است به تنهایی یا در ترکیب با یکدیگر استفاده شوند.

جراحی سرطان دهانه رحم

جراحی بیشتر در مراحل اولیه بیماری مطرح می‌شود. نوع جراحی به مرحله بیماری و هدف درمان بستگی دارد و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

کونیزاسیون:
در برخی سرطان‌های بسیار اولیه، بخش مخروطی‌شکلی از دهانه رحم برداشته می‌شود.

تراکلکتومی:
در بعضی زنان جوان مبتلا به سرطان اولیه که قصد بارداری در آینده دارند، ممکن است امکان برداشتن دهانه رحم با حفظ بدنه رحم وجود داشته باشد.

هیسترکتومی:
در برخی مراحل سرطان دهانه رحم لازم است رحم و دهانه رحم برداشته شوند. در جراحی رادیکال، بافت‌های اطراف نیز ممکن است برداشته شوند و وضعیت غدد لنفاوی بررسی شود.

نوع و وسعت جراحی برای تمام بیماران یکسان نیست و باید بر اساس مرحله و شرایط فرد انتخاب شود.

شیمی‌پرتودرمانی و براکی‌تراپی

برای بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان دهانه رحم موضعی پیشرفته، پرتودرمانی همراه با شیمی‌درمانی یکی از پایه‌های اصلی درمان است. پرتودرمانی ممکن است شامل دو بخش باشد:

پرتودرمانی خارجی:
تابش از خارج بدن به ناحیه لگن و محل‌های موردنظر هدایت می‌شود.

براکی‌تراپی:
منبع پرتودرمانی در داخل یا بسیار نزدیک به ناحیه تومور قرار می‌گیرد.

براکی‌تراپی بخش مهمی از درمان بسیاری از سرطان‌های موضعی پیشرفته دهانه رحم است و نباید آن را صرفاً یک روش اختیاری در نظر گرفت.

درمان‌های سیستمیک جدید

در سال‌های اخیر درمان سرطان دهانه رحم فقط به جراحی، شیمی‌درمانی و پرتودرمانی محدود نیست. در برخی بیماران مبتلا به بیماری پیشرفته، متاستاتیک یا عودکرده، بسته به ویژگی‌های تومور و درمان‌های قبلی ممکن است گزینه‌های زیر مطرح شود:

• ایمونوتراپی
• داروهای هدفمند
• ترکیب آن‌ها با شیمی‌درمانی

برای مثال برخی بیماران بر اساس مرحله بیماری یا وجود نشانگرهای مولکولی مشخص می‌توانند کاندید داروهای ایمونوتراپی باشند. این درمان‌ها برای همه بیماران مناسب نیستند و انتخاب آن‌ها باید بعد از بررسی شرایط سرطان انجام شود.

سرطان رحم در اثر مصرف تاموكسيفن

حفظ باروری در درمان سرطان دهانه رحم چه زمانی مطرح می‌شود؟

یکی از موضوعات بسیار مهم برای زنان جوان مبتلا به سرطان دهانه رحم، امکان بارداری در آینده است. برخی بیماران مبتلا به سرطان‌های کوچک و مراحل بسیار اولیه ممکن است بتوانند از روش‌های حفظ باروری استفاده کنند. برای مثال در بعضی شرایط می‌توان به جای برداشتن کامل رحم، از روش‌های زیر می توان استفاده کرد تا رحم حفظ شود:

• کونیزاسیون
• تراکلکتومی

اما این روش‌ها برای همه بیماران قابل انجام نیستند. اندازه تومور، مرحله بیماری، نوع سلول‌های سرطانی، وضعیت غدد لنفاوی و حاشیه‌های جراحی در تصمیم‌گیری اهمیت دارند. اگر حفظ باروری برای بیمار اهمیت دارد، بهتر است این موضوع قبل از شروع جراحی، پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی با فلوشیپ سرطان‌های زنان مطرح شود؛ زیرا بعضی درمان‌ها می‌توانند باروری را به شکل دائمی تحت تأثیر قرار دهند.

چه زمانی بعد از جراحی سرطان دهانه رحم درمان تکمیلی لازم می‌شود؟

انجام جراحی همیشه به معنی پایان درمان نیست. بعد از عمل، نمونه جراحی توسط پاتولوژیست بررسی می‌شود و پزشک بر اساس نتیجه نهایی تصمیم می‌گیرد که آیا بیمار به درمان تکمیلی نیاز دارد یا خیر. مواردی مانند:

• درگیری غدد لنفاوی
• حاشیه جراحی مثبت
• درگیری بافت‌های اطراف دهانه رحم
• اندازه و عمق تومور
• درگیری عروق لنفاوی یا خونی

می‌توانند احتمال عود را تغییر دهند. در بعضی بیماران بعد از جراحی ممکن است پرتودرمانی یا شیمی‌پرتودرمانی توصیه شود. به همین دلیل تصمیم درمانی بعد از عمل باید بر اساس گزارش کامل پاتولوژی باشد، نه فقط ظاهر جراحی یا اندازه اولیه تومور.

بعد از پایان درمان سرطان دهانه رحم چه پیگیری‌ای لازم است؟

پیگیری پس از درمان بخش مهمی از برنامه مراقبت است. در جلسات پیگیری، پزشک علاوه بر بررسی احتمال عود بیماری، عوارض کوتاه‌مدت و بلندمدت درمان را نیز ارزیابی می‌کند. نوع و فاصله ویزیت‌ها برای همه افراد یکسان نیست و به مرحله اولیه سرطان و نوع درمان بستگی دارد. در طول پیگیری ممکن است موارد زیر بررسی شوند:

• علائم جدید بیمار
• معاینه لگنی و ناحیه درمان
• مشکلات ادراری یا گوارشی
• درد لگن یا کمر
• تورم پا
• مشکلات جنسی
• عوارض ناشی از پرتودرمانی یا جراحی

تصویربرداری نیز بر اساس شرایط و علائم بیمار درخواست می‌شود و الزاماً در تمام ویزیت‌ها لازم نیست. بیمار باید هر علامت جدید و مداومی را در فاصله بین ویزیت‌ها به پزشک اطلاع دهد و منتظر نوبت بعدی پیگیری نماند.

بیشتر بخوانید: کولپوسکوپی در بندرعباس

ارزیابی و برنامه‌ریزی درمان سرطان دهانه رحم با دکتر افروز آزاد در بندرعباس

درمان سرطان دهانه رحم فقط انتخاب یک نوع جراحی یا دارو نیست. در بسیاری از بیماران لازم است چند عامل به طور همزمان بررسی شود تا مشخص شود کدام درمان بیشترین تناسب را با مرحله و شرایط بیمار دارد. دکتر افروز آزاد متخصص زنان و زایمان و دارای فلوشیپ فوق تخصصی سرطان‌های زنان (انکولوژی زنان) هستند و در زمینه ارزیابی و درمان سرطان‌های زنان از جمله سرطان دهانه رحم فعالیت دارند.

در مراجعه بیمار مبتلا به سرطان دهانه رحم، مدارکی مانند:

• گزارش پاتولوژی و بیوپسی
• نتیجه کولپوسکوپی در صورت انجام
• MRI یا CT Scan
• نتایج آزمایش‌ها
• گزارش جراحی قبلی در صورت وجود
• سوابق درمانی
• فهرست داروهای مصرفی

می‌توانند برای تصمیم‌گیری درمانی اهمیت داشته باشند. مطب دکتر افروز آزاد در بندرعباس، چهارراه فاطمیه، خیابان اسدآبادی، ساختمان پزشکان هرمز، طبقه اول قرار دارد. در صورت تشخیص یا شک به سرطان دهانه رحم، بهتر است مدارک قبلی هنگام مراجعه همراه بیمار باشد تا مرحله بیماری و مسیر مناسب درمان با دقت بیشتری بررسی شود.

نشانی مطب

بندرعباس، چهارراه فاطمیه، خیابان اسدآبادی، طبقه فوقانی بانک کشاورزی، ساختمان پزشکان هرمز، طبقه اول

شماره تماس

جمع بندی

درمان سرطان دهانه رحم به مرحله بیماری، اندازه تومور، وضعیت غدد لنفاوی، شرایط عمومی بیمار و در برخی زنان به تمایل برای حفظ باروری بستگی دارد.در مراحل اولیه ممکن است جراحی نقش اصلی داشته باشد، در حالی که در مراحل موضعی پیشرفته معمولاً شیمی‌پرتودرمانی و براکی‌تراپی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

در بیماری پیشرفته یا عودکرده نیز درمان‌های سیستمیک از جمله شیمی‌درمانی، درمان هدفمند و ایمونوتراپی می‌توانند برای بیماران انتخاب‌شده مطرح باشند. بنابراین انتخاب روش درمان فقط بر اساس نام بیماری امکان‌پذیر نیست و ابتدا باید مرحله و ویژگی‌های دقیق سرطان مشخص شوند.

سوالات متداول