سرطان رحم یکی از شایعترین سرطانها در میان زنان است که معمولاً از پوشش داخلی رحم (آندومتر) شروع میشود. این بیماری بیشتر در زنان بالای ۴۰ سال دیده میشود، اما امکان بروز آن در سنین پایینتر نیز وجود دارد. عوامل مختلفی مانند تغییرات هورمونی، اضافهوزن، سابقه خانوادگی سرطان و قاعدگی نامنظم میتوانند خطر ابتلا به آن را افزایش دهند.
علائم اولیه این سرطان اغلب شامل خونریزیهای غیرطبیعی رحمی، درد لگن یا ترشحات غیرمعمول است. تشخیص زودهنگام نقش مهمی در درمان موفق دارد و معمولاً با روشهایی مانند معاینه، سونوگرافی و نمونهبرداری انجام میشود. درمان نیز بسته به مرحله بیماری میتواند شامل جراحی، شیمیدرمانی یا پرتودرمانی باشد. آگاهی و مراجعه منظم به پزشک میتواند بهترین راه پیشگیری و کنترل این بیماری باشد.
بیشتر بخوانید: سرطان تخمدان
سرطان رحم چیست؟
سرطان رحم نوعی از سرطان است که در سلولهای رحم (واژه پزشکی: یوتروس) شکل میگیرد. رحم یک عضو عضلانی و گلابیشکل در لگن زنانه است که نقش اصلی آن در بارداری، نگهداری و پرورش جنین تا زمان تولد است. هنگامی که سلولهای غیرطبیعی در دیواره رحم شروع به رشد و تکثیر کنترلنشده میکنند، ممکن است به تومور سرطانی تبدیل شوند.
آگاهی از سرطان رحم
انواع سرطان رحم
سرطان رحم یکی از شایعترین سرطانها در میان زنان است که از بافتهای داخلی رحم منشأ میگیرد. رحم یک عضو کلیدی در دستگاه تولیدمثل زنان است و نقش اصلی آن در بارداری است. سرطان رحم بهطور کلی به دو نوع اصلی تقسیم میشود:
۱. سرطان آندومتر (سرطان پوشش داخلی رحم)
این نوع، شایعترین نوع سرطان رحم است و از سلولهای آندومتر، یعنی لایه داخلی رحم آغاز میشود.
زیرگروهها:
- آدنوکارسینوم: رایجترین شکل سرطان آندومتر که از سلولهای ترشحی پوشش داخلی رحم آغاز میشود.
- کارسینوم سلول روشن، سرینوس پاپیلاری، مزویید و…: انواع نادرتر که معمولاً تهاجمیتر هستند.
علائم شایع:
- خونریزی غیرطبیعی از واژن (مخصوصاً بعد از یائسگی)
- خونریزی بین دو قاعدگی
- درد لگن یا درد در هنگام رابطه جنسی
۲. سارکوم رحم (سرطان بافتهای عضلانی و همبند رحم)
این نوع بسیار نادرتر ولی تهاجمیتر از سرطان آندومتر است و از عضله رحم (میومتریوم) یا بافت همبند پشتیبان رحم منشأ میگیرد.
زیرگروهها:
- لیومیوسارکوم: از بافت عضلانی رحم آغاز میشود.
- اندومتریوسارکوم: ترکیبی از سلولهای آندومتر و بافت همبند.
- سارکوم استرومای آندومتر: از بافت استرومای آندومتر منشأ میگیرد.
علائم احتمالی:
- خونریزی غیرطبیعی رحم
- بزرگ شدن سریع رحم
- درد یا احساس فشار در لگن
| نوع سرطان رحم | توضیح کوتاه | روشهای درمان رایج |
|---|---|---|
| سرطان آندومتر (شایعترین نوع) | از لایه داخلی رحم شروع میشود. | جراحی (برداشتن رحم)، شیمیدرمانی، پرتودرمانی، هورموندرمانی |
| سارکوم رحم | از بافت ماهیچهای یا بافتهای پشتیبان رحم ایجاد میشود. | جراحی (هیسترکتومی کامل)، شیمیدرمانی، پرتودرمانی |
| کوریوکارسینوم | نوع نادر و تهاجمی که معمولاً پس از بارداری یا سقط اتفاق میافتد. | شیمیدرمانی قوی، در برخی موارد جراحی |
| کارسینوم سروکارسینوماتوز (مختلط) | ترکیبی از سلولهای سرطانی مختلف در رحم. | جراحی، شیمیدرمانی، پرتودرمانی |
| کارسینوم سلول شفاف و کارسینوم سروزی | انواع نادر و تهاجمیتر آندومتر. | جراحی گسترده، شیمیدرمانی و پرتودرمانی ترکیبی |
سایر انواع مرتبط با سرطان رحم:
- سرطان دهانه رحم (سرویکس): اگرچه از نظر آناتومیکی در مجاورت رحم است، اما از نظر پزشکی، جدا از سرطان رحم محسوب میشود و منشأ آن از سلولهای دهانه رحم است.
- سرطانهای مختلط (Mixed-type): در برخی موارد نادر، تومور ممکن است ترکیبی از انواع مختلف سلولها داشته باشد.
علائم سرطان رحم
شایعترین علامت سرطان رحم، خونریزی غیرطبیعی از واژن است، بهویژه در زنان یائسه. سایر علائم عبارتند از:
- خونریزی بین دورههای قاعدگی
- ترشح غیرطبیعی یا بدبو از واژن
- درد در ناحیه لگن یا پایین شکم
- درد در هنگام رابطه جنسی
- کاهش وزن بیدلیل یا ضعف عمومی
علل و عوامل خطر
علت دقیق سرطان رحم مشخص نیست، اما برخی از عوامل خطر عبارتند از:
- افزایش سن (بیشتر در زنان بالای ۵۰ سال)
- یائسگی دیرهنگام یا شروع قاعدگی زودهنگام
- چاقی
- دیابت
- سابقه خانوادگی سرطان رحم یا تخمدان
- استفاده طولانیمدت از استروژن بدون پروژسترون
- سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)
- عدم بارداری در طول زندگی
تشخیص سرطان رحم
برای تشخیص این سرطان، پزشک ممکن است از روشهای زیر استفاده کند:
- معاینه لگنی
- سونوگرافی ترانسواژینال
- بیوپسی آندومتر (نمونهبرداری از پوشش داخلی رحم)
- هیستروسکوپی
- تصویربرداری (مانند MRI یا CT)
درمان سرطان رحم
انتخاب روش درمان به نوع، مرحله و وضعیت سلامت عمومی بیمار بستگی دارد. روشهای درمانی معمول شامل:
- جراحی (مانند هیسترکتومی یا برداشتن رحم)
- پرتودرمانی (رادیوتراپی)
- شیمیدرمانی
- هورموندرمانی (در برخی موارد خاص)
نکات مهم در مورد سرطان رحم
- شانس زنده ماندن افراد مبتلا به این سرطان، با توجه به اینکه بیمار در چه مرحله ای ازسرطان قرار دارد، تفاوت دارد.
- در صورتی که سرطان در مرحله ۱ تشخیص داده شده باشد، آینده خوبی برای او در پیش رو است. زیرا ۹۵ درصد این بیماران، دست کم برای ۵سال آینده نیز زنده خواهند ماند. اکثر بیماران مبتلا به سرطان در مرحله ۱، معالجه می شوند.
- در صورتی که سرطان در مرحله ۳ تشخیص داده شده باشد، شانس زنده ماندن بیمار برای ۵ سال پیش رو تنها ۴۰درصد است. زیرا از هر ۴مورد مبتلا به این سرطان، حدودا ۱مورد در مرحله ۴ قابل تشخیص هستند. در این مرحله شانس زنده ماندن آن ها برای ۵سال آینده فقط ۱۵درصد است.
انواع علائم سرطان رحم و سرطان دهانه رحم
وقتی که سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه اش قرار داشته باشد، این افراد به ندرت علائمی در آن ها ظاهر می شود. به همین علت، این مهم است که آزمایش پاپ اسمیر به موقع و به طور منظم انجام شود تا زخم هایی که هنوز سرطانی نشده اند را تشخیص داده و درمان شوند.
اغلب ابتدایی ترین علائم این سرطان زمانی بروز می کنند که بافت های سرطانی بیشتر گسترش پیدا کرده باشند و از لایه فوقانی بافت دهانه رحم، به سلول های تحتانی سرایت کنند. این وضعیت زمانی اتفاق می افتد که زخم هایی که هنوز سرطانی نشده اند، به شکل درمان نشده به حال خودشان رها بشوند. در نتیجه زخم ها رشد بیشتری پیدا کرده و به سرطان بدخیم و تهاجمی دهانه رحم تبدیل می گردند.
در این مرحله از بیماری و بوجود آمدن سرطان، بیماران در بعضی موارد علائم بوجود آمده مانند خونریزی نامنظم و یا بیرون ریخته شده مواد از واژن را خوش خیم می دانند. بیشتر بخوانید: حاملگی مولار
۱. خونریزی نامنظم
داشتن خونریزی نامنظم واژنی، از شناخته شده ترین علائم ابتلا به سرطان دهانه رحم است. این خونریزی امکان دارد در فاصله بین دو قاعدگی و یا بعد از برقراری رابطه جنسی اتفاق بیافتد. بعضی اوقات این حالت به شکل تخلیه واژنی که مملو از خون است خود را نشان دهد و یا بصورت لکه بینی است که معمولا از آن چشم پوشی می شود.
علاوه بر این، این امکان وجود دارد که خونریزی واژنی در بانوان یائسه ای که در دوران بعد از یائسگی خود هستند هم دیده شود. این زنان دوره قاعدگی ندارند، داشتن اینگونه شرایطی هیچوقت به عنوان شرایط نرمال و طبیعی محسوب نمی گردد و در واقع نشانه ای از این بیماری و یا دیگر مشکلات جدی است. اگر این وضعیت برای شما رخ دهد باید حتما با پزشک خود صحبت کنید.
۲. تخلیه واژنی
بعضی افراد هستند که بجز خونریزی با تخلیه غیرطبیعی واژن هم مواجه می شوند. علائم این نوع تخلیه غیرنرمال به صورت زیر است:
- مشاهده رنگ سفید
- مشاهده رنگ شفاف
- مشاهده حالت مایع
- مشاهده رنگ قهوهای
- استشمام بوی بد و نامطلوب جلبک
- مشاهده ترشحات همراه با خون
۳. نشانههای سرطان رحم پیشرفته
علائم بدخیم آن هم ممکن است با خونریزی و تخلیه واژنی، به منزله علائم ابتدایی این سرطان باشد. با این وجود در آینده نزدیک علائم وخیم تری در مراحل بعدی سرطان دیده می شود. علائم سرطان دهانه رحم پیشرفته شامل موارد زیر می شود:
- داشتن درد در ناحیه کمر یا لگن
- داشتن درد هنگام ادرار
- داشتن مشکل در هنگام دفع ادرار و مدفوع
- ادرار بیش از حد طبیعی
- تورم یکی یا هر دو پا
- احساس خستگی
- نداشتن اشتها
- از دست دادن وزن
