سرطان واژن نوعی سرطان نادر در دستگاه تناسلی زنان است که از سلولهای دیواره داخلی واژن (کانال زایمان) آغاز میشود. این سرطان معمولاً در زنان بالای ۵۰ سال بیشتر مشاهده میشود، اما در برخی موارد میتواند در زنان جوانتر نیز بروز کند. سرطان واژن بهتدریج رشد میکند و در مراحل اولیه ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد، اما با گذشت زمان میتواند به سایر اندامهای لگنی یا دستگاه لنفاوی گسترش یابد.
انواع مختلف سرطان واژن
- سلول سنگفرشی: این نوع سرطان از دیواره واژن آغاز می شود و به تدریج رشد خواهد کرد.
- آدنوکارسینوم: این سرطان در بانوان بالای ۶۰ سال بیشتر دیده می شود و از بافت غدد واژینال شروع می شود.
- ملانوما: این نوع سرطان واژن ابتدا در سلول های موجود در واژن که رنگدانه می سازند، اتفاق می افتد.
- ساکوما: این نوع از سرطان واژینال ابتدا از سلول های بافت همبند و یا سلول های ماهیچه ای دیواره واژن آغاز شده و تنها تقریبا ۴درصد از کل سرطان های واژن را شامل می گردد.
| نوع سرطان | توضیح |
|---|---|
| کارسینوم سلول سنگفرشی (Squamous Cell Carcinoma) | شایعترین نوع سرطان واژن است که از سلولهای پوششی سطح داخلی واژن آغاز میشود. |
| آدنوکارسینوم (Adenocarcinoma) | از سلولهای غدهای داخل واژن ایجاد میشود و معمولاً در زنان مسنتر رخ میدهد. |
| ملانوم واژن (Vaginal Melanoma) | نوعی سرطان نادر است که از سلولهای رنگدانهای واژن منشأ میگیرد. |
| سارکوم واژن (Vaginal Sarcoma) | از بافتهای عضلانی یا همبند واژن ایجاد میشود و معمولاً در سنین پایینتر دیده میشود. |
علائم سرطان واژن
از جمله نشانه های این سرطان که البته با توجه به سیستم ایمنی افراد با یکدیگر متفاوت است و حتی ممکن است در مراحل ابتدایی اش هیچ گونه علامتی نداشته باشد اما علائم آن در صورت بروز شامل موارد زیر است:
- داشتن خونریزی غیر نرمال واژن بعد از برقراری رابطه جنسی، در فاصله میان پریودها و دوران یائسگی
- داشتن ترشحات آبکی
- تکرر ادرار و ادرار همراه با درد
- ایجاد مشکلات در روده و یبوست
- داشتن درد لگنی
- وجود توده هایی در واژن
- داشتن خارش و سوزش در لابیاهای واژن
- ایجاد زخم هایی در بخش بیرونی واژن که امکان دارد با عفونت هم همراه شود.
| علامت | توضیح |
|---|---|
| 🔹 خونریزی غیرطبیعی واژن | مخصوصاً پس از یائسگی یا رابطه جنسی |
| 🔹 ترشحات غیرعادی واژن | ممکن است خونی، بدبو یا آبکی باشد |
| 🔹 درد هنگام رابطه جنسی | یکی از نشانههای شایع در مراحل اولیه |
| 🔹 احساس فشار یا توده در واژن | بهدلیل رشد سلولهای سرطانی |
| 🔹 درد در لگن یا کمر | در مراحل پیشرفتهتر بیماری |
دلایل بروز سرطان واژن
دلیل اصلی ایجاد سرطان واژن هنوز هم دقیقا مشخص نیست، ولی بصورت کلی این نوع سرطان هنگامی ایجاد می شود که سلول های سالم بدن دچار جهش ژنتیکی شوند و این سلول ها نهایتا می میرند. ولی سلول های سرطانی تکثیر شده و به تدریج بیشتر و بیشتر می شوند ولی نمی میرند.
با اینکه دلیل اصلی این بیماری هنوز مشخص نشده است، اما یکسری عامل خطر ساز وجود دارند که احتمال مبتلا شدن به این سرطان را بالا می برند. مهم ترین آن ها شامل استعمال دخانیات و مشروبات الکلی، داشتن سن پایین فرد در اولین رابطه جنسی، داشتن شرکای جنسی زیاد و داشتن سابقه خانوادگی، داشتن سن بالای ۶۰ سال، ابتلا به سرطان دهانه رحم و ویروس پاپیلومای انسانی و ویروس ایدز هستند.
روش های پیشگیری از سرطان واژن
در حقیقت هیچ نوع شیوه مشخص و قطعی برای پیشگیری از این نوع سرطان در دست نیست، اما در صورتی که سرطان در مراحل ابتدایی اش باشد، معالجه این نوع سرطان راحت تر خواهد شد. از جمله راه های پیشگیری از این سرطان ترک سیگار و مصرف الکل و تزریق واکسن گارداسیل است. علاوه بر این، توصیه می کنیم به صورت مرتب تحت نظر متخصص زنان باشید تا مورد معاینه لگنی و انجام تست پاپ اسمیر قرار بگیرید.
روش های تشخیص سرطان واژن
اگر متخصص زنان هنگام انجام معاینات لگنی به مورد مشکوکی برخورد کند، تست پاپ اسمیر انجام خواهد داد. اگر نتیجه این باشد که سلول های غیرعادی مشاهده شوند، با انجام کولپوسکوپی بخش های بیرونی مهبل، دهانه رحم و واژن باید با دقت مورد بررسی قرار بگیرند و اگر لازم باشد نمونه برداری هم انجام خواهد شد.
شیوه بعدی بیوپسی خوانده می شود که قسمت خیلی کوچکی از واژن برش زده شده و نمونه برداری انجام شده و برای تشخیص درست به آزمایشگاه فرستاده خواهد شد.
راه های درمان سرطان واژن
درمان سرطان واژن به نوع سلولهای سرطانی، اندازه تومور، میزان گسترش بیماری و وضعیت کلی سلامت بیمار بستگی دارد. هدف از درمان، از بین بردن سلولهای سرطانی، جلوگیری از عود بیماری و حفظ عملکرد طبیعی اندامهای تناسلی است. پزشک معمولاً بر اساس مرحلهی سرطان، ترکیبی از چند روش درمانی را انتخاب میکند تا بهترین نتیجه حاصل شود.
🔹 جراحی
جراحی یکی از اصلیترین روشهای درمان سرطان واژن است، بهویژه در مراحل اولیه بیماری. نوع جراحی بستگی به اندازه و محل تومور دارد. در موارد محدود، تنها تومور و بخشی از بافت اطراف آن برداشته میشود (Wide Local Excision). در مراحل پیشرفتهتر ممکن است کل واژن (واژینکتومی کامل) یا حتی رحم و غدد لنفاوی نزدیک نیز برداشته شوند تا از گسترش سرطان جلوگیری شود. در برخی موارد، پس از جراحی از تکنیکهای بازسازی واژن برای حفظ ظاهر و عملکرد طبیعی استفاده میشود.
🔹 پرتودرمانی (رادیوتراپی)
پرتودرمانی از پرتوهای پرانرژی برای تخریب سلولهای سرطانی استفاده میکند. این روش ممکن است بهعنوان درمان اصلی یا مکمل پس از جراحی انجام شود. پرتودرمانی به دو شکل انجام میشود: پرتودرمانی خارجی که اشعه از دستگاهی خارج از بدن تابانده میشود و پرتودرمانی داخلی (براکیتراپی) که منبع تابش در داخل واژن قرار میگیرد. رادیوتراپی میتواند تومورهای کوچک را بهطور کامل از بین ببرد یا اندازه آنها را قبل از جراحی کاهش دهد.
🔹 شیمیدرمانی
در مراحل پیشرفته سرطان واژن، زمانی که بیماری به سایر اندامها گسترش یافته باشد، از شیمیدرمانی (Chemotherapy) استفاده میشود. داروهای شیمیدرمانی بهصورت خوراکی یا تزریقی وارد جریان خون میشوند و سلولهای سرطانی را در سراسر بدن از بین میبرند. معمولاً شیمیدرمانی در ترکیب با پرتودرمانی (chemoradiation) انجام میشود تا اثر درمانی قویتری داشته باشد. عوارض جانبی این روش شامل تهوع، خستگی و ریزش مو است که معمولاً موقتی هستند و پس از پایان درمان برطرف میشوند.
🔹 درمان هدفمند (Targeted Therapy)
درمانهای هدفمند داروهایی هستند که بهطور خاص روی سلولهای سرطانی اثر میگذارند بدون اینکه به سلولهای سالم آسیب برسانند. این روش معمولاً برای بیمارانی استفاده میشود که سرطان آنها به درمانهای استاندارد پاسخ نداده یا دوباره عود کرده است. داروهای هدفمند رشد تومور را متوقف کرده و جریان خونرسانی به سلولهای سرطانی را کاهش میدهند.
🔹 ایمنیدرمانی (Immunotherapy)
ایمنیدرمانی با تقویت سیستم ایمنی بدن، به آن کمک میکند تا سلولهای سرطانی را شناسایی و نابود کند. این روش در موارد خاص و پیشرفته سرطان واژن بهکار میرود و بهخصوص زمانی مؤثر است که سلولهای سرطانی به درمانهای سنتی مقاوم شده باشند.
🔹 مراقبتهای حمایتی
در کنار درمانهای اصلی، مراقبتهای حمایتی شامل تغذیه مناسب، کنترل درد، حمایت روانی و توانبخشی است. این اقدامات نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی بیمار در طول و بعد از درمان دارند. فیزیوتراپی، ورزشهای سبک لگنی و مشاوره روانشناسی میتواند به بازسازی اعتمادبهنفس و بازگشت به زندگی طبیعی کمک کند.
✨ جمعبندی: درمان سرطان واژن باید توسط تیمی از متخصصان شامل پزشک زنان، انکولوژیست و رادیوتراپیست انجام شود. انتخاب روش درمانی مناسب و پیگیری منظم، کلید موفقیت در کنترل و درمان کامل بیماری است. تشخیص زودهنگام، مراجعه مداوم به پزشک و انجام آزمایشهای غربالگری میتواند شانس بهبودی کامل را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
غربالگری سرطان واژن
در بعضی از موارد قبل از آنکه نشانه و علامتی بروز کند، این سرطان در حین معاینات معمول لگنی تشخیص داده می شود.
در حین معاینات لگنی، پزشک متخصص زنان دستکش به دست می کند و انگشتانش را وارد واژنتان می کند و بصورت همزمان به کمک دست دیگرش به شکم شما فشار وارد می کند تا بتواند اعضای لگن شما را لمس کند. علاوه براین، پزشک از لحاظ بصری هم دستگاه تناسلی بیرونی، واژن و دهانه رحم را هم مورد معاینه قرار می دهد. همچنین دستگاهی با نام اسپکولوم را وارد واژن خواهد کرد. تا بتواند کانال واژن تان را باز کرده و واژن و دهانه رحم را هم از نظر ناهنجاری های رحمی مورد بررسی قرار دهد.
پزشک شما علاوه بر این، امکان دارد تست پاپ اسمیر را هم انجام دهد. تست های پاپ اسمیر به طور معمول به منظور غربالگری سرطان های زنان از جمله سرطان دهانه رحم به کار می رود. ولی گاهی اوقات سلول های سرطانی واژینال را هم تشخیص می دهند.
این تست های غربالگری به تشخیص و در نتیجه درمان سریع تر سرطان های رحمی و واژینال کمک می کند. در مورد اینکه چند بار لازم است این تست های غربالگری را انجام دهید، باید با پزشک خود مشورت کنید.
