هیستروکتومی رحم جراحی برداشتن رحم است که بسته به بیماری و شرایط بیمار، ممکن است پس از بررسی درمانهای دیگر یا برای درمان برخی سرطانها توصیه شود. پس از برداشتن رحم، قاعدگی متوقف میشود و فرد دیگر نمیتواند بارداری را در رحم خود تجربه کند. برداشتن رحم بهتنهایی لزوماً باعث یائسگی فوری نمیشود؛ اما اگر هر دو تخمدان نیز برداشته شوند، یائسگی جراحی رخ میدهد. تصمیم درباره برداشتن دهانه رحم، تخمدانها و لولههای فالوپ به علت جراحی و نظر پزشک بستگی دارد.
انواع جراحی هیستروکتومی رحم
۱. هیسترکتومی کامل (Total Hysterectomy)
در هیسترکتومی کامل، تمام رحم به همراه دهانه رحم برداشته میشود. این روش یکی از انواع رایج جراحی برداشتن رحم است و ممکن است برای درمان بعضی بیماریهای خوشخیم رحم، خونریزیهای غیرقابلکنترل یا برخی سرطانهای زنان انجام شود. در این جراحی، تخمدانها و لولههای رحمی لزوماً برداشته نمیشوند و درباره حفظ یا خارج کردن آنها بهصورت جداگانه تصمیمگیری میشود.
۲. هیسترکتومی سابتوتال (Subtotal Hysterectomy)
در هیسترکتومی سابتوتال که به آن هیسترکتومی جزئی نیز گفته میشود، قسمت اصلی رحم برداشته شده اما دهانه رحم حفظ میشود. این روش ممکن است در برخی بیماریهای خوشخیم و با توجه به شرایط بیمار انتخاب شود. ازآنجاکه دهانه رحم باقی میماند، انجام غربالگری سرطان دهانه رحم طبق توصیههای پزشکی همچنان ضروری است.
۳. هیسترکتومی رادیکال (Radical Hysterectomy)
هیسترکتومی رادیکال نوع گستردهتری از جراحی برداشتن رحم است که بیشتر برای درمان بعضی سرطانهای زنان، بهویژه موارد منتخب سرطان دهانه رحم، انجام میشود. در این روش، علاوه بر رحم و دهانه رحم، بافتهای اطراف دهانه رحم و بخشی از قسمت فوقانی واژن نیز برداشته میشوند. در برخی بیماران، بررسی یا برداشت غدد لنفاوی لگن نیز ضرورت دارد. میزان برداشت بافتها بر اساس مرحله بیماری و برنامه درمانی تعیین میشود.
۴. هیسترکتومی لاپاراسکوپی (Laparoscopic Hysterectomy)
در هیسترکتومی لاپاراسکوپی، جراح از طریق چند برش کوچک روی شکم و با استفاده از دوربین و ابزارهای مخصوص، رحم را خارج میکند. این روش در بیماران مناسب معمولاً با برشهای کوچکتر، درد کمتر و بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزمره نسبت به جراحی باز همراه است. بااینحال، امکان انجام لاپاراسکوپی به اندازه رحم، سابقه جراحیهای قبلی، نوع بیماری و شرایط بیمار بستگی دارد.
۵. هیسترکتومی واژینال (Vaginal Hysterectomy)
در هیسترکتومی واژینال، رحم از طریق واژن خارج میشود و معمولاً نیازی به ایجاد برش روی پوست شکم نیست. این روش بهخصوص در برخی بیماران مبتلا به افتادگی رحم کاربرد دارد. بهبودی پس از هیسترکتومی واژینال معمولاً سریعتر از جراحی باز است، اما این روش برای تمام بیماران مناسب نیست.
۶. هیسترکتومی شکمی یا باز (Abdominal Hysterectomy)
در هیسترکتومی شکمی، جراح از طریق برشی در قسمت پایین شکم به رحم دسترسی پیدا میکند. این روش ممکن است برای رحمهای بسیار بزرگ، برخی موارد پیچیده یا جراحیهای مرتبط با سرطان زنان انتخاب شود. دوره نقاهت جراحی باز معمولاً طولانیتر از روشهای کمتهاجمی است، اما در بعضی شرایط دسترسی مناسبتری برای انجام جراحی فراهم میکند.

فیلم واقعی جراحی برداشتن رحم (هیسترکتومی)
اگر میخواهید بدانید جراحی برداشتن رحم چگونه انجام میشود و پزشک طی این عمل چه اقداماتی انجام میدهد، مشاهده ویدیوی زیر میتواند به درک بهتر مراحل جراحی کمک کند. در این ویدیو میتوانید با روند انجام عمل هیسترکتومی و بخشی از تکنیکهای جراحی آشنا شوید.
برای مشاهده مراحل جراحی برداشتن رحم، ویدیوی زیر را تماشا کنید.
جراحی برداشتن رحم و کیست تخمدان
عمل هیستروکتومی رحم در چه مواردی انجام می شود؟
عمل هیستروکتومی رحم می تواند به دلایل مختلفی و بنا به تشخیص پزشک باشد که به چند مورد آنها اشاره می شود:
- افتادگی رحم:
افتادگی رحم زمانی رخ می دهد که ماهیچه ها و بافت لگن فرد ضعیف شده باشد و همین امر باعث می شود که رحم به داخل واژن افتاده و در برخی موارد از دهانه واژن نیز خارج شود . این امر بین زنان ۵۰ تا ۸۰ سال شایع می باشد . از دلایل افتادگی رحم زایمان طبیعی بیشترین آمار را دارد و بعد از آن چاقی یکی از عوامل مهم بروز افتادگی رحم می باشد.
- فیبروم رحم
فیبروم ها توده های غیرسرطانی و خوش خیم هستند که در داخل یا اطراف رحم ایجاد می شوند از علایم وجود فیبروم در رحم دردهای پریودی و دوره های سنگین پریودی ، درد شکم ، درد پایین کمر و تکرر ادرار را میتوان اشاره کرد. در بسیاری از موارد نیز فیبروم ها بی علامت و بی آزار هستند.
- آندومتریوز
در بیماری آندومتریوز بافتی شبیه به لایه داخلی رحم در جاهایی مانند تخمدان ها و لوله های فالوپ شروع به رشد می کنند . ژنتیک یکی از عوامل مهم در بروز بیماری اندومتریوز می باشد. از علائم اصلی ابتلا به آندومتریوز درد لگن که در دوران عادت ماهانه بدتر می شود ، درد در حین رابطه ی جنسی ، مشکل باردار شدن و پریود های سنگین می باشد.
- سرطان رحم ، دهانه رحم
در برخی سرطانهای رحم یا دهانه رحم، هیستروکتومی میتواند بخشی از درمان باشد. نوع و گستردگی جراحی به تشخیص و مرحله بیماری بستگی دارد. در آندومتریوز نیز برداشتن رحم ممکن است در برخی شرایط مطرح شود، اما انتخاب آن به علائم، درمانهای قبلی و برنامه فرد برای بارداری بستگی دارد.
- ضخیم شدن دیواره ی رحم
ضخیم شدن دیواره داخلی رحم همیشه به معنای نیاز به جراحی نیست. پزشک با توجه به علائم و نتیجه بررسیهایی مانند نمونهبرداری، علت ضخیم شدن و روش مناسب درمان را تعیین میکند.
برای مثال، اگر فردی به دلیل خونریزی شدید ناشی از فیبروم مراجعه کند، پزشک پیش از تصمیمگیری درباره هیستروکتومی میتواند شرایط او و امکان استفاده از درمانهای دیگر را بررسی کند. تمایل به بارداری نیز در این گفتوگو اهمیت دارد.

عوارض عمل هیستروکتومی رحم
عمل هیستروکتومی رحم مانند هر عمل جراحی دیگری دارای عوارضی می باشد که به طور کلی به سن فرد ، شرایط جسمانی بیمار و … بستگی دارد در ادامه به برخی از این عوارض اشاره خواهد شد.
- لخته شدن خون
- عفونت
- یائسگی زودرس
- ناباروری
- نارسایی تخمدان
- افسردگی
- مشکلات واژن
- و….
همه این عوارض در هر بیمار رخ نمیدهند. برای نمونه، یائسگی فوری بیشتر زمانی مطرح است که هر دو تخمدان برداشته شوند. بهتر است بیمار پیش از عمل درباره احتمال عوارض، حفظ یا برداشتن تخمدانها و تأثیر جراحی بر زندگی خود با پزشک گفتوگو کند.
پس از ترخیص، خونریزی شدید، تب، درد رو به افزایش، تنگی نفس یا درد و تورم پا نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد.

آمادگی برای عمل هیستروکتومی رحم و اقدامات لازم
آمادگی برای عمل به علت جراحی، روش انتخابشده و وضعیت سلامت بیمار بستگی دارد. پزشک بر اساس این شرایط ممکن است آزمایشها و بررسیهای زیر را درخواست کند؛ انجام همه آنها برای هر بیمار ضروری نیست:
- تست پاپ اسمیر به منظور بررسی سلولهای غیر نرمال و یا سرطان رحم مورد استفاده قرار می گیرد.
- نمونه برداری از آندومتر به منظور بررسی سلول های غیر طبیعی یا سرطان آندومتر
- سونوگرافی لگن که با کمک آن می توان اندازه رحم فیبروم کیست های تخمدان و … را بررسی کرد.
پیش از عمل، فهرست داروها و مکملهای مصرفی، حساسیتهای دارویی و بیماریهای زمینهای را در اختیار پزشک قرار دهید. درباره ادامه یا قطع داروها، زمان ناشتا بودن و مراقبتهای بهداشتی نیز دستورهای تیم درمان را دنبال کنید و دارویی را خودسرانه قطع نکنید.
همچنین میتوانید از پزشک بپرسید کدام بخشها برداشته میشوند، روش پیشنهادی چیست و چه مدت برای بستری و استراحت در خانه نیاز دارید. هماهنگ کردن همراه و کمک برای کارهای منزل پس از ترخیص نیز میتواند برنامهریزی دوره نقاهت را آسانتر کند.
بررسی و انتخاب روش جراحی هیسترکتومی توسط دکتر افروز آزاد در بندرعباس
انتخاب نوع جراحی برداشتن رحم، بهویژه در بیمارانی که به سرطانهای زنان مبتلا هستند، نیازمند بررسی تخصصی و برنامهریزی دقیق درمان است. دکتر افروز آزاد، متخصص زنان، زایمان و نازایی و دارای فلوشیپ فوق تخصصی سرطانهای زنان در بندرعباس، با ارزیابی شرایط بیمار، نتایج تصویربرداری و آزمایشها، میتوانند درباره ضرورت جراحی، میزان برداشت بافتها و روش مناسب انجام هیسترکتومی راهنمایی کنند. مراجعه به پزشک متخصص پیش از جراحی، به بیمار کمک میکند با آگاهی بیشتری درباره مزایا، محدودیتها و عوارض احتمالی درمان تصمیم بگیرد.
شنبه تا چهارشنبه: ۱۵ الی ۲۰ پنجشنبه ها: ۹ الی ۱۲
بندرعباس، چهارراه فاطمیه، خیابان اسدآبادی، طبقه فوقانی بانک کشاورزی، ساختمان پزشکان هرمز، طبقه اول
اقدامات لازم پس از عمل هیستروکتومی رحم
دوره بهبودی پس از هیستروکتومی رحم به روش جراحی و شرایط بیمار بستگی دارد. ممکن است تا مدتی ترشحات خونی واژینال وجود داشته باشد و محل برشها بهتدریج بهبود پیدا کند. زمان بازگشت به فعالیتهای روزانه برای افراد یکسان نیست و باید با نظر پزشک تعیین شود.
برای مراقبت در خانه، دستورهای مربوط به داروها و محل زخم را رعایت کنید و درباره زمان مناسب بلند کردن اجسام، ورزش، رانندگی و رابطه جنسی از پزشک بپرسید. برای مثال، اگر کار شما به بلند کردن بار نیاز دارد، پیش از بازگشت به آن درباره محدودیتهای فعالیت با پزشک مشورت کنید. ویزیت پیگیری نیز فرصتی برای بررسی روند بهبودی و مطرح کردن پرسشهاست.
استراحت و بازگشت به فعالیتهای روزانه
در دوره بهبودی، فعالیتهای خود را بهتدریج و بر اساس توصیه پزشک افزایش دهید. زمان مناسب برای ورزش، رانندگی و بلند کردن اجسام به روش جراحی و شرایط شما بستگی دارد.
مراقبت از زخم و مصرف داروها
محل برش را طبق دستور تیم درمان مراقبت کنید و داروهای تجویزشده را مطابق دستور مصرف کنید. اگر درباره وضعیت زخم یا نحوه مصرف داروها پرسشی دارید، با پزشک تماس بگیرید.
رابطه جنسی و ویزیت پیگیری
پیش از ازسرگیری رابطه جنسی، درباره زمان مناسب با پزشک مشورت کنید. در ویزیت پیگیری نیز میتوانید روند بهبودی و نگرانیهای خود را با پزشک در میان بگذارید.
علائم هشدار پس از هیستروکتومی رحم
در صورت خونریزی شدید، تب، درد رو به افزایش، تنگی نفس یا درد و تورم پا، برای بررسی فوری پزشکی اقدام کنید.
