درمان سرطان آندومتر

جراحی اغلب درمان اصلی سرطان آندومتر است و شامل هیسترکتومی، اغلب همراه با سالپنگو اوفورکتومی، و برداشتن غدد لنفاوی است. در برخی موارد، شستشوی لگن انجام می شود، امنتوم برداشته می شود و یا بیوپسی صفاقی( شکم و لگن) انجام می شود.

اگر سرطان در سراسر لگن و شکم گسترش یافته باشد، ممکن است یک روش توده‌زدایی (حذف هر چه بیشتر سرطان) انجام شود. در زیر به تفصیل به این موارد پرداخته شده است.

درمان سرطان آندومتر با هیسترکتومی

درمان اصلی سرطان آندومتر، جراحی برای خارج کردن رحم و دهانه رحم است. این عمل هیستروکتومی رحم نامیده می شود. هنگامی که رحم از طریق یک برش  در شکم برداشته می شود، هیسترکتومی ساده یا کامل شکم نامیده می شود.

اگر رحم از طریق واژن برداشته شود، به آن هیسترکتومی واژینال می گویند. این ممکن است گزینه ای برای زنانی باشد که برای سایر انواع جراحی از سلامت کافی برخوردار نیستند.

هنگامی که سرطان آندومتر به دهانه رحم یا ناحیه اطراف دهانه رحم (به نام پارامتریوم) گسترش یافته است، هیسترکتومی رادیکال انجام می شود. در این عمل تمام رحم، بافت های کنار رحم (پارامتریوم و رباط های رحمی خاجی) و قسمت بالایی واژن (کنار دهانه رحم) برداشته می شود. این عمل اغلب از طریق شکم انجام می شود، اما می توان آن را از طریق واژن نیز انجام داد.

جراحی هایی که همراه با هیسترکتومی انجام می شود

در هنگام درمان سرطان آندومتر، برداشتن رحم، اما نه تخمدان‌ها، نادر است. (با این حال، ممکن است در موارد خاصی برای زنانی که پیش از یائسگی هستند انجام شود.) برداشتن تخمدان ها و لوله های فالوپ را سالپنگو اوفورکتومی دوطرفه (BSO) می نامند. این واقعاً بخشی از هیسترکتومی نیست. این یک روش جداگانه است که در طی همان عملیات انجام می شود.

برای تصمیم گیری در مورد مرحله سرطان، غدد لنفاوی در لگن و اطراف آئورت نیز باید برداشته شوند. به این عمل دیسکسیون غدد لنفاوی می گویند. می توان از طریق همان برش هیسترکتومی شکمی انجام داد. اگر هیسترکتومی به صورت واژینال انجام شود، غدد لنفاوی را می توان با جراحی لاپاراسکوپی برداشت.

هیسترکتومی چگونه انجام می شود؟

همانطور که در بالا ذکر شد، این جراحی را می توان از طریق یک برش بزرگ در شکم انجام داد. از طریق واژن نیز قابل انجام است. جراحی لاپاراسکوپی یا جراحی کم تهاجمی گزینه دیگری است که رو به افزایش است.

۱️⃣ پذیرش و آماده‌سازی قبل از عمل

👩‍⚕️ اول در بخش پذیرش بستری می‌شی، فشار خون، نبض و آزمایش‌ها چک می‌شن.
👗 لباس بیمارستان می‌پوشی، زیورآلات و لاک و… رو برمی‌داری و در صورت نیاز سرم برات وصل می‌کنن.

---

۲️⃣ رفتن به اتاق عمل و بیهوشی

🛏️ روی تخت عمل دراز می‌کشی و مانیتورها برای کنترل ضربان قلب و فشار خون وصل می‌شن.
💉 متخصص بیهوشی دارو تزریق می‌کنه و تو کم‌کم به خواب عمیق می‌ری (بیهوشی عمومی).

---

۳️⃣ ضدعفونی و آماده‌سازی محل عمل

🧴 شکم و ناحیه عمل با محلول ضدعفونی تمیز می‌شه.
🩹 روی بدنت پارچه‌های استریل می‌گذارند تا فقط محل عمل باز باشد.

---

۴️⃣ ایجاد برش (بسته به نوع هیسترکتومی)

🔪 هیسترکتومی شکمی: یک برش افقی یا عمودی روی قسمت پایین شکم داده می‌شه.
🔍 هیسترکتومی لاپاراسکوپی: چند سوراخ ریز روی شکم ایجاد می‌شه و دوربین و ابزار ظریف وارد می‌شن.
🚺 هیسترکتومی واژینال: برش از داخل واژن انجام می‌شه و روی شکم برشی دیده نمی‌شه.

---

۵️⃣ جدا کردن رحم از بافت‌های اطراف

⚙️ جراح به‌کمک ابزار مخصوص، رباط‌ها و بافت‌هایی که رحم را نگه می‌دارند به‌تدریج جدا می‌کند.
🩸 رگ‌های خونی بسته (کوآگوله یا گره زده) می‌شن تا خونریزی کم بشه.

---

۶️⃣ خارج کردن رحم (و در صورت نیاز تخمدان‌ها)

🧺 بعد از جدا شدن کامل، رحم به‌آرامی از راه برش (شکم یا واژن) خارج می‌شه.
🌸 بسته به شرایط، ممکنه فقط رحم برداشته بشه یا همراه با دهانه رحم و گاهی تخمدان‌ها و لوله‌ها (طبق تصمیم پزشک).

---

۷️⃣ چک کردن خونریزی و بستن برش‌ها

🔎 جراح داخل شکم/ لگن رو بررسی می‌کنه که خونریزی فعال یا مشکل دیگری وجود نداشته باشه.
🪡 سپس برش‌های داخلی و خارجی با نخ بخیه یا منگنه پوستی بسته می‌شن؛ در لاپاراسکوپی فقط چند بخیه ریز روی پوست می‌مونه.

---

۸️⃣ انتقال به ریکاوری

🛌 بعد از پایان عمل، به بخش ریکاوری منتقل می‌شی تا فشار خون، تنفس و هوشیاری‌ات تحت‌نظر باشه.
😷 وقتی حالت پایدار شد، به بخش منتقل می‌شی و از آن‌جا مراقبت‌های بعد از عمل و کنترل درد ادامه پیدا می‌کنه.

سالپنگو اوفورکتومی دوطرفه

در این عمل هم لوله های فالوپ و هم هر دو تخمدان برداشته می شود. معمولاً همزمان با برداشتن رحم (چه با هیسترکتومی ساده یا هیسترکتومی رادیکال) برای درمان سرطان های آندومتر انجام می شود. برداشتن هر دو تخمدان به این معنی است که اگر قبلاً این کار را نکرده باشید، یائسه خواهید شد.

اگر کمتر از ۴۵ سال دارید و سرطان آندومتر مرحله اول دارید، ممکن است بخواهید با جراح خود در مورد حفظ تخمدان خود صحبت کنید. حتی اگر زنانی که تخمدان‌هایشان برداشته می‌شود، احتمال بازگشت سرطان کمتری دارند، به نظر نمی‌رسد که برداشتن تخمدان‌ها کمکی به عمر طولانی‌تر آن‌ها کند.

جراحی غدد لنفاوی

تشریح غدد لنفاوی لگنی و پارا آئورت عملی است که برای برداشتن غدد لنفاوی از لگن و ناحیه کنار آئورت انجام می شود. این گره ها برای بررسی اینکه آیا حاوی سلول های سرطانی هستند که از تومور آندومتر گسترش یافته اند، آزمایش می شوند. این اطلاعات بخشی از یافتن مرحله جراحی سرطان است.

زمانی که اکثر یا تمام غدد لنفاوی آن ناحیه برداشته شوند، عمل جراحی را دیسکسیون غدد لنفاوی می نامند. این کار معمولاً همزمان با عمل برداشتن رحم (هیستروکتومی) انجام می شود. اگر هیستروکتومی شکمی انجام می دهید، غدد لنفاوی را می توان از طریق همان برش برداشت. در زنانی که هیسترکتومی واژینال انجام داده اند، غدد لنفاوی ممکن است با جراحی لاپاراسکوپی برداشته شوند.

هنگامی که تنها تعداد کمی از غدد لنفاوی در یک ناحیه برداشته می شود، به آن نمونه برداری از غدد لنفاوی می گویند.

بسته به نوع و درجه سرطان، میزان سرطان در رحم (اندازه تومور)، و میزان نفوذ سرطان به عضله رحم و نتایج آزمایش تصویربرداری، ممکن است نیازی به برداشتن غدد لنفاوی نباشد.

نقشه برداری غدد لنفاوی نگهبان

اگر آزمایش‌های تصویربرداری به وضوح نشانه‌هایی از گسترش سرطان به غدد لنفاوی در لگن شما را نشان ندهند، نقشه‌برداری غدد لنفاوی نگهبان (SLN) ممکن است در سرطان آندومتر در مراحل اولیه مورد استفاده قرار گیرد. برای انجام این کار، رنگ آبی یا سبز به ناحیه سرطانی، نزدیک دهانه رحم تزریق می شود. سپس جراح به دنبال غدد لنفاوی می گردد که آبی یا سبز می شوند.

این غدد لنفاوی هستند که سرطان ابتدا به آن ها می رسد وگسترش می یابد (گره های نگهبان). آن ها برداشته و آزمایش می شوند تا ببینند آیا سلول های سرطانی در آن ها وجود دارد یا خیر. اگر چنین است، غدد لنفاوی بیشتری خارج می شوند زیرا احتمالاً سلول های سرطانی نیز در آن ها وجود دارد.

اگر سلول های سرطانی در گره های نگهبان وجود نداشته باشد، گره دیگری برداشته نمی شود. این روش معمولاً همزمان با جراحی برداشتن رحم (هیسترکتومی) انجام می شود. پزشک با شما در مورد اینکه آیا نقشه برداری SLN گزینه مناسبی برای شماست صحبت خواهد کرد.

شستشوی لگن و شکم (شستشوی صفاقی)

در این روش، جراح حفره‌های شکم و لگن را با آب نمک (سالین) شستشو می‌دهد. سپس مایع جمع آوری می شود (با استفاده از مکش) و به آزمایشگاه فرستاده می شود تا ببیند آیا حاوی سلول های سرطانی است یا خیر. به این روش شستشوی صفاقی نیز می گویند. اگر سلول های سرطانی آندومتر در مایع وجود داشته باشد، مرحله سرطان ممکن است تغییر کند (مرحله جراحی) و مراحل بعدی درمان ممکن است تحت تاثیر قرار گیرد.

روش های دیگری که ممکن است برای بررسی گسترش سرطان استفاده شود

Omentectomy: امنتوم لایه ای از بافت چربی است که محتویات شکم را می پوشاند. سرطان گاهی به این بافت گسترش می یابد. زمانی که این بافت خارج می‌شود، این روش آنکتومی نامیده می‌شود.

 اگر سرطان در آنجا گسترش یافته باشد، ممکن است این کار در طول هیسترکتومی انجام شود. بیوپسی از امنتوم نیز ممکن است برای بررسی گسترش سرطان انجام شود. (تکه های کوچک خارج شده و برای سلول های سرطانی آزمایش می شوند.)

بیوپسی صفاقی: به بافت پوشاننده لگن و شکم، صفاق می گویند. بیوپسی صفاقی قطعات کوچکی از این پوشش را برای بررسی سلول های سرطانی جدا می کند.

حجم زدایی تومور

اگر سرطان در سراسر شکم گسترش یافته باشد، جراح ممکن است سعی کند تا حد ممکن تومور را خارج کند. به این حالت حجم زدایی می گویند. کاهش حجم سرطان می تواند به درمان های دیگر مانند پرتودرمانی یا شیمی درمانی کمک کند تا بهتر عمل کنند. بنابراین، ممکن است در درمان برخی از انواع سرطان آندومتر مفید باشد.

بهبودی پس از جراحی

بستری شدن در بیمارستان برای هیسترکتومی شکمی معمولاً ۳ تا ۷ روز است. میانگین بستری شدن در بیمارستان پس از هیسترکتومی رادیکال شکمی حدود ۵ تا ۷ روز است. بهبودی کامل ممکن است ۴ تا ۶ هفته طول بکشد.

روش لاپاراسکوپی و هیسترکتومی واژینال معمولاً برای بهبودی نیاز به بستری شدن در بیمارستان ۱ یا ۲ روزه و ۲ تا ۳ هفته دارد. عوارض این جراحی ها زیاد نیست و به رویکرد جراحی بستگی دارد. آن ها شامل آسیب عصبی یا عروقی، خونریزی بیش از حد، عفونت زخم، لخته شدن خون و آسیب به بافت های مجاور (سیستم های ادراری و روده) هستند.

هیستروکتومی رادیکال بر اعصاب کنترل کننده مثانه تأثیر می گذارد، بنابراین از کاتتر برای تخلیه ادرار بلافاصله پس از جراحی استفاده می شود. اغلب حداقل برای چند روز در آن نگهداری می شود.

بیشتر بخوانید: سرطان واژن

عوارض جانبی جراحی

هر گونه هیسترکتومی باعث ناباروری می شود (شما نمی توانید باردار شوید).

برای زنانی که قبل از جراحی و قبل از یائسگی هستند، با لاپاراسکوپی و برداشتن تخمدان ها بلافاصله باعث یائسگی می شود. این می تواند منجر به علائمی مانند گرگرفتگی، تعریق شبانه و خشکی واژن شود.

در درازمدت، می تواند منجر به پوکی استخوان و افزایش خطر بیماری قلبی شود، که همه زنان یائسه را تحت تاثیر قرار می دهد.

برداشتن غدد لنفاوی در لگن می تواند منجر به تجمع مایع در پاها و اندام تناسلی شود. این می تواند به یک مشکل مادام العمر به نام لنف ادم تبدیل شود..

جراحی و علائم یائسگی نیز می تواند بر زندگی جنسی شما تأثیر بگذارد. با تیم درمانی خود در مورد عوارض جانبی که ممکن است بلافاصله بعد از جراحی و بعدها داشته باشید صحبت کنید.

ممکن است کارهایی وجود داشته باشد که می توانید برای جلوگیری از عوارض جانبی انجام دهید. بدانید چه انتظاری دارید تا بتوانید فورا کمک بگیرید.